Tin Kinh Tế

Cú ‘nghiền’ của Covid-19 lên kinh tế Mỹ

31-07-2020

Kinh tế Mỹ suy giảm mạnh nhất kể từ Đại Suy thoái trong quý II do ảnh hưởng từ Covid-19, khiến chi tiêu của người tiêu dùng và doanh nghiệp giảm mạnh.

  • Đà phục hồi mới xuất hiện đang bị đe dọa bởi số ca nhiễm Covid-19 đang tăng trở lại.

GDP nền kinh tế số một thế giới trong quý II giảm 32,9% so với cùng kỳ năm 2019, mức suy giảm mạnh nhất 73 năm, theo số liệu Bộ Thương mại Mỹ công bố ngày 30/7, do ảnh hưởng bởi các lệnh phong tỏa hồi giữa tháng 3 để ngăn Covid-19 lây lan.

Hơn 5 năm tăng trưởng bị xóa sạch, đà phục hồi mới chớm dần suy yếu, Nhà Trắng và quốc hội Mỹ đang chịu sức ép phải nhất trí về gói kích thích kinh tế thứ hai. Tổng thống Donald Trump, đang xếp sau ứng viên tổng thống đảng Dân chủ Joe Biden trong các khảo sát, ngày 29/7 nói ông không có gì phải vội. Một ngày sau, ông chủ Nhà Trắng đề xuất hoãn ngày bầu cử tổng thống 3/11.

“Điều này thật khó nuốt trôi”, Jason Reed, giáo sư tài chính tại Cao đẳng Kinh doanh Mendoza, Đại học Notre Dame, nói. “Ngay lúc này, kinh tế Mỹ đang hướng nhanh về phía bờ vực tài chính. Không chỉ cần người dân Mỹ hành động nghiêm túc để ngăn Covid-19, chúng ta còn cần quốc hội nhanh chóng đồng thuận về gói kích thích tiếp theo”.

Mức suy giảm của quý II năm nay cao hơn 3 lần so với cùng kỳ năm 1958. GDP Mỹ quý I giảm 5% và nền kinh tế lớn nhất thế giới rơi vào suy thoái trong tháng 2. Trong nửa đầu năm nay, GDP Mỹ giảm 10,6% xuống thấp nhất kể từ quý IV/2014.

Dù hoạt động kinh tế có tiến triển từ tháng 5, đà phục hồi đã chững lại khi số ca nhiễm Covid-19 tái bùng phát, đặc biệt là tại các bang đông dân ở miền nam và miền tây. Chính quyền các bang này một lần nữa phải đóng cửa các doanh nghiệp, tạm dừng quá trình tái mở cửa kinh tế. Điều này làm giảm kỳ vọng về một đợt phục hồi tăng trưởng mạnh trong quý III.

113752315-us-gdp-growth-q2-202-7015-3714

Tăng trưởng GDP Mỹ qua các quý. Ảnh: BBC.

Chủ tịch Fed Jerome Powell ngày 29/7 thừa nhận hoạt động kinh tế Mỹ chững lại. Ngân hàng trung ương Mỹ vẫn duy trì lãi suất cận 0 và cam kết tiếp tục bơm tiền vào nền kinh tế.

Chiến dịch tranh cử của Trump phớt lờ sự suy giảm của GDP, tuyên bố nền kinh tế “đang phục hồi”. Ông Biden đổ lỗi cho “sự thất bại” của đội ngũ lãnh đạo, kêu gọi “một biện pháp ứng phó y tế cộng đồng khổng lồ để cứu các sinh mạng và đưa nền kinh tế phục hồi trở lại”. Phố Wall giảm điểm, USD mất giá so với rổ các đồng tiền lớn. Giá trái phiếu chính phủ Mỹ tăng.

Những cú giảm lịch sử

Các chuyên gia kinh tế nói nếu không có gói kích thích lịch sử gần 3.000 tỷ USD, kinh tế Mỹ có thể suy giảm sâu hơn nữa. Gói kích thích giúp các doanh nghiệp trả lương, chi trả 600 USD/tuần cho hàng triệu người Mỹ thất nghiệp, sẽ kết thúc vào ngày 31/7. Nhiều công ty đã cạn kiệt các khoản vay.

Điều này, cùng với tình trạng lây nhiễm virus corona gia tăng khiến tình trạng sa thải tiếp tục leo thang. Bộ Lao động Mỹ ngày 30/7 cho biết số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu trong tuần kết thúc ngày 25/7 tăng 12.000 lên 1,434 triệu. Tổng cộng, 30,2 triệu người Mỹ đang nhận hỗ trợ thất nghiệp trong tuần kết thúc ngày 11/7.

“Hàng chục triệu người lao động mất việc làm trong vài tháng qua và vẫn đang thất nghiệp trong khi tốc độ cải thiện của thị trường lao động chững lại”, theo Gus Faucher, kinh tế gia trưởng tại PNC Financial, Pittsburgh, bang Pennsylvania.

“Khoản hỗ trợ 600 USD/tuần đồng nghĩa bổ sung khoảng 75 tỷ USD cho thu nhập hộ gia đình vào thời điểm thu nhập từ công việc biến mất. Người thất nghiệp mất hỗ trợ trong tương lai gần sẽ kéo tụt đáng kể chi tiêu dùng”.

Một số quan điểm, chủ yếu từ phe Cộng hòa, cho rằng trợ cấp thất nghiệp nhiều như vậy khiến nhiều người lao động không muốn tìm việc làm. Báo cáo GDP cho thấy thu nhập khả dụng hộ gia đình tăng 1.530 tỷ USD trong quý II, vượt xa mức tăng 157,8 tỷ USD trong quý I.

Một phần đáng kể trong con số trên được để dành, khiến tiết kiệm trong quý II tăng lên 4.690 tỷ USD từ con số 1.590 tỷ USD của quý I. Chi tiêu dùng, chiếm hơn 2/3 GDP Mỹ, giảm 34,6% trong quý II.

Đầu tư doanh nghiệp giảm 27%, chủ yếu do chi mua sắm thiết bị giảm 37,7%. Đầu tư vào thiết bị đã giảm 5 quý liên tiếp. Boeing ngày 29/7 ghi nhận quý lỗ vượt dự báo và thông báo giảm quy mô chương trình sản xuất dòng máy bay thân rộng.

Đại dịch còn “nghiền” giá dầu, khiến hoạt động sản xuất dầu đá phiến bị cắt giảm mạnh và sa thải hàng loạt. Chi tiêu cho các hạ tầng phi dân cư như thăm dò khoáng sản, hầm và giếng dầu giảm kỷ lục 34,9%.

Đầu tư xây nhà giảm 38,7%. Chi tiêu chính phủ liên bang tăng dù chi tiêu tại các bang và địa phương giảm. Thương mại tăng đóng góp cho GDP trong khi hàng hóa thành lực cản.

HOSE